Jim Morrison was once asked how he would describe The Doors’ album L.A. Woman. His answer was a single word: „blues.” It seems to me that a similar shorthand could be used to describe the latest release from The Beat Freaks, titled Mechanics of Nature—this time featuring ECM star Ralph Alessi—with the sole difference being that instead of „blues,” we are dealing with „free jazz” in its purest form.
Listeners had to wait quite a while for new material from this intriguing group. Five years have passed since their last long-play, Stay Calm, and in the meantime, Flavio Gullotta replaced Paweł Grzesiuk on double bass. Meanwhile, the band’s leader, Michał Starkiewicz, released the sensational album Solaris in 2021. However, the musicians had no intention of resting on their laurels; they have returned with greater maturity, awareness, and more carefully curated ideas, and inviting Ralph Alessi turned out to be a total bullseye. But first things first.
The album is a concept record of sorts. The overarching theme is the beauty of nature, though understood more as a fascination with the mechanisms that govern it. Besides, Starkiewicz had already given vent to his search for beauty and melody within the world’s governing mechanics on the aforementioned Solaris. Thus, Mechanics of Nature should be treated as a natural continuation of that theme.
Yet, the compositions are wild enough that it is difficult to grasp this conceptualism at first listen. What we actually have here is pure free jazz, where the musicians challenge all existing achievements of music theory (at least in terms of rhythm). At the same time, they maintain cohesion and melodicism, and in each track, one can hear a distinctive feature: the slow, sustained lines of the horn section contrasted against a fast, dense, and downright galloping rhythm section. This approach to free jazz leaves no room for boredom. The harmonies unfold slowly, moving as if in a completely different tempo than the rushing rhythm in the background. For the listener, this contrast is nothing short of phenomenal.
The chemistry between Tomasz Licak and Ralph Alessi is otherworldly. I was somewhat worried that the trumpet and saxophone would clash or—heaven forbid—clichédly wait for their turn to solo. It is quite the opposite. We are dealing with a dialogue between two musicians rather than a mundane attempt to showcase oneself in the best possible light. I particularly enjoy the moments when both instruments play the exact same notes, yet due to subtle nuances (including note duration), they sound completely different. Listening to this duo is pure pleasure.
Of course, one cannot forget the excellent rhythm section, which plays in an unconventional yet highly rhythmic and cohesive manner. Flavio Gullotta and Radek Wośko did a hell of a job. Paradoxically, I liked the leader himself the least. While his technique is top-notch, I simply cannot bring myself to admire the tone of his guitar. I realize others might feel differently, but bright-sounding PAFs (a type of guitar pickup) terribly irritate my eardrums.
Mechanics of Nature showcases what a tremendous artist Ralph Alessi is. It is no coincidence that he records for ECM. He commands accents brilliantly and possesses a genius sense of articulation. He can play sharply and avant-garde while simultaneously creating beautiful, atmospheric soundscapes. My personal favorite is „Elephant Song,” where I initially felt as though I were listening to an old Tomasz Stańko recording.
The new work from The Beat Freaks does not disappoint. Despite being relatively long, it never gets boring and constantly intrigues with its inventiveness. Ralph Alessi fits perfectly into the co-soloist role alongside Tomek Licak. Even if free jazz isn’t quite your genre, Mechanics of Nature is an exceptional release that is well worth a chance. The sonic experience—especially courtesy of the divine horn section—is undoubtedly worth dedicating a moment of your free time to explore.
Spytano kiedyś Jima Morrisona, jak opisałby płytę The Doors o nazwie “L.A. Woman”. Odpowiedział wtedy jednym słowem – “blues”. Wydaje mi się, że w podobny sposób można byłoby opisać najnowsze wydawnictwo od “The Beat Freaks” zatytułowane ”Mechanics of Nature”, gdzie tym razem zaprosiło do współpracy gwiazdę ECM-u Ralpha Alessiego, z tą jednak różnicą, że nie jest to “blues”, ale najczystszy w swoim rodzaju “free jazz”.
Dość długo słuchacze musieli czekać na nowe wydawnictwo tej intrygującej grupy. Od ostatniego longplaya “Stay Calm” minęło już bowiem 5 lat, a w międzyczasie Flavio Gullotta zastąpił na kontrabasie Pawła Grzesiuka. Sam lider zaś, czyli Michał Starkiewicz, w międzyczasie wydał rewelacyjny album pod nazwą “Solaris” w 2021 roku. Muzycy nie chcieli jednak odcinać kuponów i powrócili z większą dojrzałością, świadomością i nieco bardziej wyselekcjonowanymi pomysłami, a samo zaproszenie Ralpha Alessiego okazało się strzałem w dziesiątkę. Ale po kolei.
Album jest swoistym krążkiem koncepcyjnym. Tematem przewodnim jest piękno natury, ale rozumiane bardziej jako zachwyt nad mechanizmami nią rządzącymi. Starkiewicz zresztą już we wspomnianym wcześniej “Solaris” dał upust swoim poszukiwaniom piękna i melodii w mechanikach rządzących światem. Mechanics of Nature traktować należy więc jako naturalną kontynuację tamtego tematu.
Kompozycje są jednak na tyle szalone, że trudno na pierwszy rzut ucha zrozumieć wspomniany wyżej konceptualizm. Tak naprawdę mamy tutaj free jazz w czystej postaci, gdzie muzycy kwestionują wszelkie dotychczasowe zdobycze teorii muzyki (a przynajmniej w kwestii rytmicznej). Zachowują jednak przy tym spójność i melodyjność, a w każdym utworze można usłyszeć pewną charakterystyczną cechę, którą jest wolne oraz długie brzmienie sekcji dętej w kontraście do szybkiej, gęstej i wręcz galopującej sekcji rytmicznej. Takie podejście do freejazzowego grania nie pozwala na nudę. Harmonie są powolne, grane jakby w zupełnie innym tempie, niż pędzący w tle rytm. Taki kontrast jest dla słuchacza w odbiorze czymś fenomenalnym.
Chemia, którą mają między sobą Tomasz Licak i Ralph Alessi jest nieziemska. Trochę obawiałem się, że trąbka i saksofon będą sobie przeszkadzać albo (o zgrozo) w sztampowy sposób czekać na swoją kolej przy solówce. Jest wręcz przeciwnie. Mamy tutaj do czynienia bardziej z dialogiem dwóch muzyków, niż banalną próbą ukazania swojej osoby w jak najlepszym świetle. Bardzo podobają mi się momenty, kiedy oba instrumenty grają te same dźwięki, ale dzięki pewnym subtelnościom (w tym w aspekcie długości trwania danej nuty), brzmią zupełnie inaczej. Słuchanie tego duetu to po prostu czysta przyjemność.
Oczywiście nie można zapominać o znakomitej sekcji rytmicznej, która gra niebanalnie, a jednocześnie mocno rytmicznie i spójnie. Flavio Gullotta i Radek Wośko odwalili kawał dobrej roboty. Paradoksalnie najmniej podobał mi się sam lider. Oczywiście jego technika jest na najwyższym poziomie, ale po prostu nie mogę zachwycić się brzmieniem jego gitary. Zdaję sobie sprawę, że ktoś może mieć inne odczucia, ale jasno brzmiące PAFy (tj. rodzaj przetworników gitarowych) strasznie irytują moje bębenki słuchowe.
Krążek “Mechanics of Nature” pokazuje jak wielkim artystą jest Ralph Alessi. To nie przypadek, że nagrywa albumy dla ECM-u. Świetnie operuje akcentami i posiada genialne wyczucie artykulacji. Może grać jednocześnie ostro i awangardowo, a z drugiej strony tworzyć piękne, nastrojowe pejzaże. Moim faworytem jest utwór “Elephant Song”, gdzie pierwotnie miałem wrażenie, iż słyszę jakieś stare nagranie Tomasza Stańko.
Nowe dzieło “The Beat Freaks” nie zawodzi. Pomimo tego, że jest stosunkowo długie, nie nudzi w żadnym momencie oraz intryguje swoją pomysłowością. Ralph Alessi znakomicie odnalazł się we współdzielonej roli solisty z Tomkiem Licakiem. Nawet jeżeli komuś nie do końca podchodzi gatunek free jazzu, “Mechanics of Nature” jest pozycją wyjątkową, której warto dać szanse. Wrażenia dźwiękowe, szczególnie z powodu boskiej sekcji dętej, są niewątpliwie warte poświęcenia chwili wolnego czasu na zapoznanie się z tego rodzaju muzyką.
